Wersja angielskaWersja niemiecka      logo bip epuap icon

Powstańcy Wlkp Ziemi Jaraczewskiej Drukuj

 

Ks. Antoni Nowak
 


Proboszcz w Panience (1908-1909), w Jaraczewie (1909-1920) i w Biezdrowie (1920-1929), delegat na Sejm Dzielnicowy 4-5 grudnia 1918r., działacz Towarzystwa Gim. „Sokół”, TGL, KTRP i Banku Ludowego w Jaraczewie.

Antoni Nowak urodził się 25 maja 1877r. we wsi Mądre w powiecie średzkim. Jego rodzice Michał i Jadwiga z domu Bielska byli rolnikami. 13 lutego 1899 zdał w Gimnazjum w Śremie egzamin abituriencki (maturę). W ostatniej klasie gimnazjum był prezesem konspiracyjnego Koła Marianów. Studiował nauki teologiczne w seminariach gnieźnieńskim
i poznańskim. Święcenia kapłańskie przyjął 1 grudnia 1902 roku. Najpierw pracował jako wikariusz w Jankowie Zaleśnym (dek. obornicki), następnie od początku 1904 roku
w Odolanowie (dek. ostrowski). Z dniem 1 lipca 1908 r. został proboszczem w Panience (dek. borecki), a 15 listopada 1909 roku w miasteczku Jaraczewo (dek. borecki), gdzie pełnił służbę 10 lat. Od początku 1920 roku do śmierci (zmarł w wieku 52 lat) był proboszczem w Biezdrowie (dek. wrocniecki).
Będąc wikarym w Odolanowie wstąpił do powstałej w 1905 organizacji o charakterze narodowym pod nazwą „Straż”. Był też wicepatronem KTRP. Temu towarzystwu patronował też w Jaraczewie. Jak stwierdziła w raporcie pruska policja ks. Antoni Nowak uczestniczył w pracach każdej polskiej organizacji i za jego pobytu w Jaraczewie „działalność polskich stowarzyszeń doszła do rozkwitu”.
Wspólnie z właścicielem Chytrowa (obecnie część Jaraczewa) Bogdanem Trzebińskim założył w Jaraczewie w 1911 roku Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”, które obok celów krzewienia tężyzny fizycznej miało za zadanie utrzymywanie polskości
i pogłębianie patriotyzmu. W roku 1918 założył w Jaraczewie Towarzystwo Młodzieży Polskiej – Katolickiej (męskiej). Należał do zarządu spółki „Rolnik” w Jaraczewie, a w roku 1916 był wiceprezesem rady nadzorczej. W latach 1912 – 18 wchodził w skład Zarządu Banku Ludowego w Jaraczewie. Od 1908 uczestniczył w polskim ruchu wyborczym do Sejmu Pruskiego – wybrano go w tymże roku jako elektora do w/w sejmu. Uczestniczył
w pracach Towarzystwa Czytelni Ludowych także poza Jaraczewem m. in. przemawiał
w październiku 1911r. na wiecu TCL w Żerkowie jako członek Komitetu tej organizacji na powiat jarociński.
Brał bardzo żywy udział w pracach niepodległościowych współtworząc polskie siły porządkowe pod koniec I wojny światowej w Jaraczewie i w powiecie. Został wybrany delegatem do Poznania na Sejm Dzielnicowy, który obradował 4-5 grudnia 1918 roku. Ustalono wówczas m .in. dążenie do wykorzystania klęski wojennej wszystkich trzech zaborców do odrodzenia Wolnej Polski i włączenia do niej Wielkopolski, Śląska i Pomorza.
Z chwilą wybuchu 27.12.1918 Powstania Wielkopolskiego wygłaszał płomienne kazania zachęcające do udziału w walce o niepodległość.
Udzielał się też w wolnej Polsce, np. 21 kwietnia 1919 roku przemawiał na wiecu
w Cerekwicy zorganizowanym przez proboszcza J. Zwickerta dla pozyskania członków do nowego Narodowego Stronnictwa Ludowego. 15 czerwca 1924 roku w Poznaniu wygłosił referat na zjeździe patronów katolickich stowarzyszeń męskich. W roku 1920 był także założycielem i patronem Stowarzyszenia Młodych Polek w Biezdrowie.
3 listopada 1929 (na miesiąc przed śmiercią) zorganizował Parafialny Dzień Katolicki, na którym według pisma Wojewódzkiego Wydziału Bezpieczeństwa Publicznego do Kurii
z dnia 15 11 1929, wypowiedział się krytycznie pod adresem marszałka Józefa Piłsudskiego.
Z prac kościelnych należy wymienić odnowienie kościoła parafialnego i plebanii oraz powiększenie cmentarza .
Ks. Antoni Nowak zmarł 3 grudnia 1929 roku w Biezdrowie i tam został pochowany.

Kazimiera Horyza – Pachciarz


Bibliografia
1. Księża społecznicy w Wielkopolsce 1894-1919. Słownik biograficzny. Tom I A – H, Gniezno 1999, Prymasowskie Wydawnictwo Gaudentinum.
2. 100 lat Banku Spółdzielczego w Jaraczewie 1873 – 1973. Jednodniówka z okazji
100 - lecia istnienia Banku, Jaraczewo 1973.
3. Informacja Romana Giernackiego, siostrzeńca Powstania Wielkopolskiego Wincentego Walenckiego.

 

 

 

<< Początek < Poprzednia 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 Następna > Ostatnie >>
(Strona 22 z 35)
 

rodzina 500

film rodzina500

wniosek 500

BIP

Elektroniczna Skrzynka Podawcza

Dziennik Ustaw

Informacja dla niepełnosprawnych

Wnioski Formularze

Dla inwestora

Turystyka

Przetargi

Darmowa Pomoc Prawna

Gospodarka odpadami

sms

Biuletyn Gazeta

Rozkłady jazdy

rozkladjazdyszkolny

iceo

Mapa Gminy

Inwestycje Unijne

Powiatowy Urząd Pracy

Narodowe Siły Rezerwowe

Partnerzy zagraniczni

bilina ico
leuna_ico

nowowolynsk_ico

 

kalendarium

Kalendarium



Środa, 17 Stycznia 2018 r.

Imieniny obchodzą:

Antoni, Jan, Rościsław

Do końca roku zostało 349 dni.